pacjent.gov.pl

 
Serwis Ministerstwa Zdrowia

Zaloguj się na IKP

Jeśli nie masz jeszcze PZ, zobacz jak go założyć Zaloguj się poprzez konto ZIP

Administratorem danych osobowych przetwarzanych w Internetowym Koncie Pacjenta jest Minister Zdrowia. Dane kontaktowe administratora danych: Ministerstwo Zdrowia. Dane w Internetowym Koncie Pacjenta przetwarzane są w celu udostępnienia pacjentom informacji o zdarzeniach medycznych ich dotyczących. Każdej osobie, której dane są przetwarzane, przysługuje prawo dostępu do danych osobowych, sprostowania lub uzupełnienia danych, usunięcia danych (prawo do zapomnienia), o ile żądanie to nie dotyczy usunięcia danych medycznych, ograniczenia przetwarzania, a także prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego. Pełna informacja o przetwarzaniu danych osobowych znajduje się TUTAJ

Poznaj swoje prawa

Jakie prawa przysługują Ci w ramach powszechnego systemu opieki zdrowotnej?

Zgodnie z Konstytucją RP każdy, niezależnie od swojej sytuacji materialnej, powinien mieć zapewniony równy dostęp do świadczeń zdrowotnych, które finansowane są ze środków publicznych. Są też grupy uprzywilejowane w korzystaniu z opieki zdrowotnej – zgodnie z konstytucją to: dzieci, kobiety ciężarne, osoby niepełnosprawne i osoby w podeszłym wieku. Władze publiczne są również zobowiązane do zwalczania chorób epidemicznych i zapobiegania negatywnym dla zdrowia skutkom degradacji środowiska.

Jakie prawa Ci przysługują?

Z bezpłatnej opieki zdrowotnej, czyli de facto opłacanej ze środków publicznych (w dyspozycji Narodowego Funduszu Zdrowia lub budżetu państwa), mogą korzystać:

  • Osoby ubezpieczone, czyli takie, które same opłacają lub mają opłacaną przez odpowiedni podmiot składkę na ubezpieczenie zdrowotne

    Zdecydowana większość osób mieszkających w Polsce posiada ubezpieczenie zdrowotne, czyli jest ubezpieczona w Narodowym Funduszu Zdrowia. Obowiązkowe składki zdrowotne są pobierane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych i Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, a następnie przekazywane do NFZ m.in. z wynagrodzeń, rent i emerytur. Jednak grupa osób ubezpieczonych jest znacznie większa niż pracownicy, przedsiębiorcy czy emeryci. Ustawa wymienia kilkadziesiąt grup, które podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Jeśli na Twoim utrzymaniu są osoby, które nie mogą opłacać składek na ubezpieczenie zdrowotne, np. dzieci czy niepracujący mąż/żona, zgłoś je do ubezpieczenia zdrowotnego! W Polsce istnieje także możliwość dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego.

    Więcej informacji na ten temat znajdziesz w serwisie NFZ

    Konstytucja wskazuje, że dzieci mają szczególne uprawnienia – są one bezpłatnie diagnozowane i leczone (na koszt budżetu państwa), nawet jeśli ich rodzice czy prawni opiekunowie nie są objęci ubezpieczeniem zdrowotnym – na takich samych zasadach jak dzieci ubezpieczonych rodziców.

    Podobne prawa przysługują kobietom w okresie ciąży, porodu i w połogu (do sześciu tygodni po porodzie).

    Sprawdź, jak się dobrowolnie ubezpieczyć
  • Każdy, kogo życie lub zdrowie jest zagrożone

    Każda osoba, niezależnie od tego, czy jest ubezpieczona, czy nie, w razie stanu nagłego zagrożenia zdrowotnego ma prawo do natychmiastowej pomocy medycznej.

  • Osoby pozbawione wolności oraz cudzoziemcy przebywający w strzeżonym ośrodku lub oczekujący w areszcie na deportację
  • Z uwagi na określone okoliczności związane ze stanem zdrowia:
    • osoby, które mogły być narażone na choroby zakaźne takie jak np. cholera, czerwonka, dur brzuszny itp. lub zaraziły się nimi
    • uzależnieni od alkoholu i od narkotyków w zakresie leczenia odwykowego
    • chorzy psychicznie i upośledzeni umysłowo w zakresie leczenia psychiatrycznego.

Warto wiedzieć, że poszczególnymi działaniami medycznymi wobec pacjenta może się w Polsce zajmować tylko odpowiedni profesjonalista medyczny, tj. osoba, która ma potwierdzone przez państwo kwalifikacje i obowiązek stałego podnoszenia wiedzy w swojej dziedzinie. Nie ma znaczenia przy tym, czy pacjent przyjmowany jest bezpłatnie, czy są to odpłatne: konsultacja, zabieg itp. w całkowicie prywatnym podmiocie.

Zawody medyczne są regulowane, a podszywanie się pod profesjonalistę medycznego, np. lekarza czy pielęgniarkę, jest zabronione przez prawo i zagrożone sankcjami karnymi.

Możesz sprawdzić, czy masz do czynienia z lekarzem, pielęgniarką, położną, fizjoterapeutą, diagnostą laboratoryjnym czy aptekarzem, którzy mają prawo wykonywania danego zawodu.

Jeśli nie jesteś w sytuacji nagłego zagrożenia życia lub zdrowia, pierwsze kroki skieruj do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Może on podjąć samodzielnie leczenie, skierować Cię na badania lub ewentualnie do innego lekarza specjalisty bądź szpitala.

Zobacz, co robi lekarz podstawowej opieki zdrowotnej, co oferują przychodnie i szpitale

Co do zasady w Polsce diagnozowanie, leczenie chorób i zapobieganie im jest bezpłatne dla osób, które są ubezpieczone. Nie oznacza to, że finansowane jest wszystko. Dopłaty obowiązują:

  • do części leków kupowanych w aptece, ale w szpitalu leki niezbędne do wykonania świadczenia zapewnia się bezpłatnie
  • do części środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych — w szpitalu są one zapewnione bezpłatnie, jeżeli są konieczne do wykonania świadczenia
  • do kosztów zakwaterowania i wyżywienia w sanatorium oraz zakładzie opiekuńczo-leczniczym
  • Uwaga: w niektórych sytuacjach pacjent może też zostać obciążony kosztami transportu sanitarnego.

Nie wszystkie metody leczenia i diagnozowania są bezpłatne.

  • Niefinansowane przez NFZ są świadczenia, które nie znajdują się w wykazach świadczeń gwarantowanych określonych w rozporządzeniach ministra zdrowia. To na przykład część leczenia stomatologicznego czy określone zabiegi okulistyczne, niektóre leki, które mogą być stosowane wyłącznie w szpitalu, zabiegi chirurgii plastycznej, chyba że konieczność ich przeprowadzenia wynika z choroby, wrodzonej wady czy urazu (np. leczenie oparzeń, rekonstrukcja części twarzy po wypadku).
  • Nie są finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia niektóre orzeczenia, np. orzeczenia o zdolności do prowadzenia pojazdów mechanicznych czy orzeczenia i zaświadczenia lekarskie wydawane na życzenie pacjenta, jeżeli nie jest to związane z dalszym leczeniem, rehabilitacją, niezdolnością do pracy, kontynuowaniem nauki, uczestnictwem dzieci, uczniów, słuchaczy zakładów kształcenia nauczycieli i studentów w zajęciach sportowych i w zorganizowanym wypoczynku.
  • Nie jest finansowana przez NFZ indywidualna, dodatkowa opieka medyczna w szpitalu (np. pielęgniarki), chyba że stan pacjenta wymaga takiej opieki (np. na oddziale intensywnego nadzoru medycznego).
  • Placówka medyczna może też pobierać opłaty za udostępnienie dokumentacji medycznej, ale maksymalna wysokość tej opłaty nie może jednak przekraczać:
    • około 9,73 zł za jedną stronę wyciągu lub odpisu dokumentacji medycznej
    • około 0,34 zł za jedną stronę kopii lub wydruku dokumentacji medycznej
    • około 1,95 zł za dokumentację medyczną na informatycznym nośniku danych.

    Stawka za udostępnienie dokumentacji medycznej jest zmienna – wyliczana jest na podstawie przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim kwartale, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej.

Lekarz i każdy inny profesjonalista medyczny ma obowiązek zajmować się Tobą zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, z należytą starannością i rzetelnością oraz zgodnie z zasadami etyki zawodowej (znajdują się one w odpowiednich kodeksach poszczególnych zawodów medycznych, np. w Kodeksie etyki lekarskiej). Jednak nikt nie daje i nie może Ci dać gwarancji wyleczenia, choć każdy profesjonalista medyczny ma dołożyć wszelkich możliwych starań, by Cię wyleczyć.

Ma też obowiązek, w szczególności podczas udzielanych Ci świadczeń zdrowotnych, do poszanowania Twojej godności i intymności.

To Ty decydujesz o tym, czy podczas Twojego badania lub zabiegu może być obecna osoba inna, niż ta która udziela świadczeń zdrowotnych.

Pamiętaj jednak, że lekarz (lub inna osoba wykonująca zawód medyczny) może nie pozwolić na obecność osoby bliskiej w przypadku, gdy istnieje prawdopodobieństwo wystąpienia zagrożenia epidemicznego lub ze względu na bezpieczeństwo zdrowotne pacjenta. Odmowę odnotowuje się w dokumentacji medycznej.

Innym wyjątkiem są sytuacje w uniwersyteckich szpitalach klinicznych, szpitalach akademii medycznych, jednostkach badawczo-rozwojowych oraz innych uprawnionych do kształcenia studentów nauk medycznych, lekarzy oraz innego personelu medycznego. Jeśli pacjent będzie korzystał ze świadczeń takich jednostek powinien zostać poinformowany, że podczas badania mogą być obecni np. studenci lub rezydenci. Każde takie badanie powinno odbyć się za zgodą pacjenta. Wówczas nie stosuje się art. 22 ust. 2 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, w którym mowa o prawie do poszanowania intymności przez obecność wyłącznie osób udzielających świadczeń.

Wszelkie czynności medyczne powinny być wykonywane przy użyciu urządzeń spełniających obowiązujące wymagania fachowe i sanitarne oraz w odpowiednich pomieszczeniach, które także mają spełniać określone standardy sanitarne i techniczne (chyba że porada jest udzielana w domu pacjenta).

W niektórych sytuacjach, jeśli nie jest zagrożone zdrowie lub życie pacjenta, lekarz może odmówić wykonania jakiejś czynności medycznej, powołując się na klauzulę sumienia. Wówczas ma on obowiązek powiadomienia o tym swojego przełożonego oraz złożenia odpowiedniego oświadczenia, w którym powołuje się na tę klauzulę i uzasadnia swoje powody. Lekarz powinien również odnotować ten fakt w dokumentacji medycznej pacjenta.

W przypadku, gdy lekarz odmawia wykonania określonego świadczenia zdrowotnego, powołując się na klauzulę sumienia, pacjent w pierwszej kolejności powinien zgłosić się do kierownika podmiotu leczniczego, w którym miało zostać wykonane świadczenie.

Lekarz ma obowiązek informować Cię o Twoim stanie zdrowia, możliwościach diagnostycznych i terapeutycznych. To nie oznacza, że może schować się za specjalistycznym żargonem – ma obowiązek udzielać Ci informacji w sposób zrozumiały. Informacje, które ma obowiązek Ci przekazać, powinny dotyczyć m.in. proponowanych czynności diagnostycznych i leczniczych, a także dających się przewidzieć nie tylko skutków tego postępowania, ale i zaniechania go.

Może się zdarzyć, że nie chcesz jednak tego wiedzieć – to Twoje prawo, które lekarz i każdy inny profesjonalista medyczny ma obowiązek uszanować. Trzeba o tym tylko powiedzieć. Można też wskazać osobę, która ma być informowana o Twoim stanie zdrowia, możliwościach diagnostycznych i leczniczych. Nie musi to być ktoś z rodziny, być może wolisz, by takie informacje były przekazywane przyjacielowi lub przyjaciółce.

  • Każdy profesjonalista medyczny ma obowiązek szanować Twoją wolę – to Ty wyrażasz zgodę na diagnozowanie i leczenie. Masz prawo odmówić tak całego leczenia, jak i jakiejś zaproponowanej opcji, a fakt tej odmowy powinien być odnotowany w Twojej dokumentacji medycznej.
  • W przypadku zabiegu operacyjnego albo zastosowania metody leczenia lub diagnostyki stwarzających podwyższone ryzyko zgodę wyraża się w formie pisemnej. W każdej innej sytuacji zgodę lub sprzeciw możesz wyrazić ustnie albo przez takie zachowanie się, które w sposób niebudzący wątpliwości wskazuje na wolę poddania się czynnościom proponowanym przez osobę wykonującą zawód medyczny albo brak takiej woli

Mogą jednak wystąpić sytuacje, gdy pacjent jest przyjmowany do szpitala lub poddawany zabiegom medycznym wbrew jego woli.

Sytuacje takie dotyczą:

  • pobytu w szpitalu psychiatrycznym. Jeśli zachowanie osoby chorej psychicznie (lub co do której istnieje podejrzenie zaburzeń psychicznych) wskazuje na to, że:
    • z powodu choroby zagraża bezpośrednio własnemu życiu lub zdrowiu (np. podjęła lub zamierza podjąć próbę samobójczą albo np. zaniechała przyjmowania leków i jej stan się pogarsza)
    • zagraża życiu lub zdrowiu innych osób (np. doszło do aktów agresji lub ich usiłowania wobec innych osób czy też istnieje realne ryzyko spełnienia gróźb agresji wobec innych),
    • może być ona przyjęta bez zgody na oddział psychiatryczny w celu leczenia lub obserwacji. Może to nastąpić tylko po zbadaniu przez lekarza, który następnie ma 48 godzin na poinformowanie przełożonego o takiej decyzji. Ten z kolei ma 72 godziny na zawiadomienie odpowiedniego sądu, który ostatecznie wydaje zgodę na przymusowy pobyt w szpitalu. Pacjent musi być wysłuchany w szpitalu przez odpowiedniego sędziego (w ciągu 48 godzin od powzięcia przez sąd informacji o przyjęciu do szpitala bez zgody pacjenta), a rozprawa winna odbyć się w ciągu 14 dni od wysłuchania osoby przyjętej bez zgody do szpitala.

  • przymusowego leczenia odwykowego, na które może być przyjęta osoba uzależniona od substancji psychoaktywnych (np. alkoholu lub narkotyków). Wniosek o to mogą złożyć jej osoby bliskie. Także w takiej sytuacji o przymusowym leczeniu decyduje ostatecznie sąd. Przepisy znajdują się w Ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. 2018 poz. 2137) oraz w Ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U. 2018 poz. 1030).
  • niektórych groźnych chorób zakaźnych, na przykład gruźlicy (ale tylko w fazie prątkowania), cholery czy duru brzusznego, gdy prawo zezwala na przymusowe leczenie i odosobnienie w odpowiedniej placówce. Przepisy odnoszące się do takich sytuacji znajdują się w Ustawie o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. Nr 234, poz. 1570) i przewidują nawet możliwość zastosowania przymusu bezpośredniego wobec osoby, która nie zgadza się na konieczne czynności medyczne (np. badanie czy szczepienie).

Ani lekarz, ani żaden inny profesjonalista medyczny nie może nikomu, co do zasady, udzielać informacji ani na temat Twojego zdrowia, ani na temat wszelkich czynności diagnostycznych czy terapeutycznych podejmowanych wobec Ciebie. Są jednak wyjątki.

Bez Twojej zgody lekarz lub inna osoba wykonująca zawód medyczny mogą ujawnić informacje z Tobą związane tylko, gdy:

  • jest to konieczne ze względu na udzielanie Ci pomocy medycznej – np. pielęgniarkom, które będą podawały leki, lekarzom asystującym w zabiegu itp.
  • zachowanie tajemnicy może stanowić niebezpieczeństwo dla Twojego życia lub zdrowia albo życia lub zdrowia innych osób
  • tak stanowią przepisy odrębnych ustaw
  • informacje o Twoim stanie zdrowia uzyskiwane są do postępowania przed wojewódzką komisją do spraw orzekania o zdarzeniach medycznych.

Osoby wykonujące zawód medyczny są związane tajemnicą również po śmierci pacjenta, chyba że zgodę na ujawnienie tajemnicy wyrazi osoba bliska, a inna osoba bliska nie złoży sprzeciwu.

  • Masz prawo towarzyszyć dziecku u lekarza i każdego innego profesjonalisty medycznego.

    Opiekun ustawowy (czyli rodzic lub osoba, która przysposobiła dziecko) czy też opiekun faktyczny mają prawo towarzyszyć dziecku podczas wizyty lekarskiej, badania oraz zabiegów. Są jednak wyjątki - gdy grozi to bezpieczeństwu pacjenta lub innych pacjentów, a także ze względu na zagrożenie epidemiczne. Informacja o odmowie zgody na obecność osoby bliskiej przy zabiegu lub badaniu musi być odnotowana w dokumentacji medycznej dziecka.

  • Profesjonaliści medyczni mają obowiązek szanować godność i intymność dziecka.

    To oznacza na przykład, że podczas badania czy zabiegów u dziecka obecne mogą być tylko te osoby, które są niezbędne do wykonania tych czynności.

    Uczestnictwo oraz obecność innych osób podczas udzielanych świadczeń zdrowotnych pacjentowi wymaga jego każdorazowej zgody. W przypadku dzieci taką zgodę powinien wydać jego przedstawiciel.

  • Masz prawo do informacji o zdrowiu swojego dziecka.

    Rodzice (lub inni opiekunowie ustawowi) mają prawo do pełnej informacji o stanie zdrowia dziecka, planowanych czynnościach diagnostycznych i leczniczych, ich skutkach oraz konsekwencjach zaniechania, możliwościach alternatywnych. Mają też pełne prawo do dokumentacji medycznej swojego dziecka.

  • Dziecko ma prawo do informacji o sobie!

    Profesjonalista medyczny (np. lekarz czy pielęgniarka) ma obowiązek informować – w sposób zrozumiały dla dziecka – o jego stanie zdrowia, o tym, jakim czynnościom medycznym będzie poddane, jakie mogą być ich skutki, co się stanie, jeśli dziecko nie zostanie nim poddane.

  • Kto może wyrazić zgodę na diagnozowanie i leczenie dziecka?

    Do ukończenia przez dziecko 16 lat to rodzice (lub inni opiekunowie ustawowi) wyrażają zgodę na diagnozowanie i leczenie dziecka. To oznacza także, że masz prawo zażądania wypisania dziecka ze szpitala. Jeśli jednak lekarz uzna, że decyzja odmowna rodziców przyniesie szkodę dziecku, ma obowiązek zwrócić się do sądu o wydanie w tej sprawie orzeczenia. Sąd może uznać Twoją decyzję lub w stopniu umożliwiającym konieczne leczenie ograniczyć Ci prawa rodzicielskie.

    Opiekun faktyczny dziecka może wyrazić zgodę tylko na badanie dziecka.

    Jeśli zwłoka w podjęciu leczenia może zagrażać bezpośrednio życiu lub zdrowiu dziecka, lekarz ma obowiązek natychmiast podjąć leczenie wbrew woli rodziców i bez orzeczenia sądu.

    Jeśli dziecko ukończyło 16 lat, ma prawo do wyrażenia zgody na czynności medyczne po uzyskaniu o nich informacji – lub do odmowy jej udzielenia. Ma prawo również do tego, by nie zgodzić się na kontynuację poprzednio rozpoczętego leczenia. Nie musi swoich decyzji wyrażać na piśmie, za wyjątkiem sytuacji, gdy zgoda dotyczy zabiegu leczniczego lub diagnostycznego bądź podania leków, które stwarzają podwyższone ryzyko mające wpływ na stan zdrowia.

    Jeśli decyzja dziecka w wieku 16–18 lat jest sprzeczna z decyzją jego opiekuna ustawowego lub faktycznego, lekarz o rozstrzygnięcie musi zwrócić się do sądu opiekuńczego.

  • Masz prawo przebywać z dzieckiem w szpitalu.

    Dziecko ma prawo do tego, by w czasie pobytu w szpitalu przez całą dobę towarzyszył mu bliski dorosły – jedno z rodziców lub wskazana przez nich osoba (np. babcia). Szpital może w takiej sytuacji pobrać opłatę, ale w wysokości rzeczywiście poniesionych z tego tytułu kosztów.

Jeśli masz wątpliwości co do zaproponowanego sposobu leczenia lub diagnozowania, masz prawo żądać, aby lekarz zasięgnął opinii innego lekarza lub zwołał konsylium lekarskie. Twoje żądanie powinno zostać odnotowane w dokumentacji medycznej. Lekarz może odmówić, jeżeli uzna żądanie za bezzasadne. Ma on wówczas obowiązek odnotować swoją odmowę w Twojej dokumentacji medycznej. Jeśli chodzi o zasięganie opinii, powyższe zasady są stosowane także w odniesieniu do pielęgniarki i położnej.

Niektóre opinie albo orzeczenia wydawane przez lekarza mogą mieć wpływ na Twoje prawa lub obowiązki wynikające z obowiązujących przepisów. Przykładem takich opinii albo orzeczeń są m.in. zaświadczenia o braku przeciwwskazań do korzystania z określonego rodzaju świadczeń zdrowotnych w uzdrowisku.

Jeżeli nie zgadzasz się z treścią takiego orzeczenia lub opinii, a nie ma przewidzianej odrębnej procedury odwoławczej, możesz wnieść sprzeciw do Komisji Lekarskiej działającej przy Rzeczniku Praw Pacjenta, za pośrednictwem Rzecznika Praw Pacjenta.

Sprzeciw należy wnieść w terminie 30 dni od daty wydania opinii albo orzeczenia przez lekarza orzekającego o Twoim stanie zdrowia.

Masz prawo do dostępu do swojej dokumentacji medycznej – wszelkich dokumentów dotyczących Twojego stanu zdrowia i udzielonej Ci pomocy medycznej.

Dokumentacja może być udostępniona:

  • do wglądu, w tym także do baz danych – w placówce, z usług której korzystałeś, przy czym musisz mieć możliwość sporządzenia notatek lub zdjęć
  • w postaci wyciągu, odpisu, kopii lub wydruku
  • jako oryginał za potwierdzeniem odbioru i z zastrzeżeniem zwrotu po wykorzystaniu, na żądanie organów władzy publicznej albo sądów powszechnych, a także w przypadku, gdy zwłoka w wydaniu dokumentacji mogłaby spowodować zagrożenie życia lub zdrowia pacjenta
  • a pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, np. e-mailem
  • na informatycznym nośniku danych.

Zdjęcia rentgenowskie wykonane na kliszy, przechowywane przez podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych, są udostępniane za potwierdzeniem odbioru i z zastrzeżeniem zwrotu po wykorzystaniu.

Dostęp do dokumentacji medycznej może także uzyskać osoba bliska zmarłego pacjenta, chyba że udostępnieniu sprzeciwi się inna osoba bliska lub sprzeciwił się temu pacjent za życia. Spór pomiędzy osobami bliskimi rozstrzyga sąd w postępowaniu nieprocesowym. Zainicjować może go zainteresowana osoba bliska, a także osoba wykonująca zawód medyczny. Osoba wykonująca zawód medyczny może wystąpić z wnioskiem do sądu również w przypadku uzasadnionych wątpliwości, czy osoba wnioskująca o udostępnienie dokumentacji lub sprzeciwiająca się jej udostępnieniu jest osobą bliską zmarłemu pacjentowi.

Sprzeciw pacjenta co do udostępniania dokumentacji medycznej po jego śmierci nie jest bezwzględny, może on być przełamany w dwóch sytuacjach – jeżeli jest to niezbędne:

  • w celu dochodzenia odszkodowania lub zadośćuczynienia z tytułu śmierci pacjenta
  • dla ochrony życia lub zdrowia osoby bliskiej.

O powyższym także zadecyduje sąd w postępowaniu nieprocesowym (na wniosek osoby bliskiej). Sąd może wyrazić zgodę na udostępnienie dokumentacji medycznej i określić zakres jej udostępnienia.

Prawo do Twojej dokumentacji medycznej ma także osoba, którą do tego upoważniłeś.

  • Kiedy korzystasz z pomocy medycznej, nie musisz być sam. To Twoje prawo, by podczas konsultacji, porady, drobnego zabiegu towarzyszyła Ci wybrana przez Ciebie bliska osoba. To prawo może być ograniczone tylko ze względu na bezpieczeństwo Twoje lub innych pacjentów (np. istnieje zagrożenie chorobą zakaźną i z tego powodu ogranicza się obecność osób, które nie wymagają pomocy medycznej). Jeśli spotkasz się z odmową, fakt ten powinien być odnotowany w dokumentacji medycznej.
  • Masz też prawo do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej w szpitalu sprawowanej przez osobę bliską. To prawo również może być ograniczone wyłącznie względami bezpieczeństwa Twojego oraz/lub innych pacjentów (oraz zagrożeniem epidemicznym). Musisz się liczyć też z tym, że możesz ponieść opłatę za korzystanie z takiej opieki, ale w wysokości nieprzekraczającej rzeczywistych jej kosztów ponoszonych przez szpital.
  • Placówka medyczna, z której pomocy korzystasz, ma obowiązek zapewnić Ci możliwość kontaktu z osobami bliskimi.

Jeżeli jesteś osobą niesłyszącą lub głuchoniewidomą, masz prawo do swobodnego korzystania z wybranej przez siebie formy komunikowania się. Lekarze nie mają obowiązku znajomości Polskiego Języka Migowego, tak samo podmioty lecznicze nie mają obowiązku zapewnienia tłumacza języka migowego osobie głuchej lub głuchoniemej, ale są zobowiązane umożliwić pacjentowi skorzystanie z pomocy tzw. osoby przybranej (warunkiem jest, aby osoba ta miała ukończone 16 lat), tłumacza języka migowego lub tłumacza-przewodnika. Może to być dowolnie wybrana osoba przez pacjenta, który potrzebuje załatwić swoją sprawę w placówce medycznej. Oczywiście kwestie związane ze zdrowiem są bardzo delikatne i nie każda osoba głucha lub głuchoniema chce w te sprawy wtajemniczać osoby trzecie, jednak ma ona możliwość wyboru pomiędzy kimś bliskim, kimś z rodziny a osobą postronną.

W szpitalu czy hospicjum masz prawo do opieki duszpasterskiej, a wyznanie nie ma tu znaczenia. Nie musisz za to płacić. W sytuacji, gdy zdarzenie miało miejsce w placówce, która świadczy usługi w ramach umowy z NFZ, możesz złożyć skargę w oddziale wojewódzkim NFZ.

Placówka medyczna jest zobowiązana wobec każdego pacjenta do leczenia bólu. W tym celu należy określić stopień natężenia bólu (to odczucie zawsze subiektywne i istnieją skale, na których pacjent zaznacza ten stopień, który wydaje mu się adekwatny; w przypadku dzieci skale mają postać obrazkową lub kolorów), by móc go następnie leczyć oraz monitorować skuteczność tego leczenia.

Osoby ubezpieczone w Narodowym Funduszu Zdrowia mają prawo do bezpłatnej pomocy medycznej za granicą.

  • Podczas tymczasowego pobytu w krajach Unii Europejskiej oraz EFTA przysługuje Ci prawo do finansowanego ze środków publicznych leczenia w razie zachorowania, jednak na zasadach obowiązujących w danym kraju. Oznacza to, że na przykład możesz ponieść koszt wizyty u lekarza, jeśli w danym kraju pacjent ponosi standardowo taką opłatę. Dlatego warto przed wyjazdem sprawdzić, jakie są zasady korzystania z publicznej służby zdrowia w danym kraju. Podstawą niezbędnej pomocy medycznej za granicą w krajach UE/EFTA jest Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego.

    Sprawdź, jak uzyskać kartę EKUZ

    Jeśli wyjeżdżasz do kraju spoza Unii Europejskiej, nie możesz oczekiwać sfinansowania przez NFZ leczenia w tym państwie. Dlatego warto wykupić ubezpieczenie indywidualnie. Warto też rozważyć wykupienie odpowiedniego ubezpieczenia indywidualnego przed udaniem się do kraju unijnego ze względu na to, że NFZ może nie pokryć kosztów transportu medycznego do Polski w sytuacji, gdy pacjent może być leczony w danym kraju unijnym.

  • Jeśli nie możesz rozpocząć leczenia lub uzyskać diagnozy w terminie niezbędnym dla stanu zdrowia (zbyt długi czas oczekiwania na leczenie w kraju), a postępowanie to jest finansowane ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia, możesz skorzystać z planowanego leczenia w innym niż Polska kraju unijnym dzięki tzw. dyrektywie transgranicznej.

    Sprawdź, jak skorzystać z dyrektywy transgranicznej

  • Jeśli jakaś metoda lecznicza lub diagnostyczna jest niedostępna w Polsce, choć znajduje się w katalogu świadczeń finansowanych ze środków publicznych, możesz wystąpić do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia o zgodę na leczenie za granicą. Wówczas możesz wyjechać na leczenie nie tylko do kraju UE, ale też do jednego z krajów EFTA. Możesz także w takiej sytuacji ubiegać się o sfinansowanie transportu medycznego.

    Sprawdź, jak złożyć wniosek o zgodę na leczenie za granicą za zgodą Prezesa NFZ

Jeżeli uważasz, że zostałeś niewłaściwie potraktowany, możesz złożyć skargę lub wnieść o ukaranie osoby czy też placówki, z usług których korzystałeś.

  • W sytuacji, gdy zdarzenie miało miejsce w placówce, która świadczy usługi w ramach umowy z NFZ, możesz złożyć skargę w oddziale wojewódzkim NFZ.

    Są to sytuacje, kiedy:

    • odmówiono Ci zapisania do lekarza
    • odmówiono Ci wykonania świadczenia
    • kazano zapłacić za świadczenie, które należy Ci się bezpłatnie
    • masz trudności z zapisaniem się do lekarza, np. zapisy możliwe są tylko osobiście
    • lekarz nie przyjmuje pacjentów w godzinach, w których powinien,

    Złóż skargę we właściwym wojewódzkim oddziale NFZ. Skargi i wnioski mogą być wnoszone pisemnie lub za pomocą telefaksu poprzez Elektroniczną Skrzynkę Podawczą w ramach Elektronicznej Platformy Usług Administracji Publicznej (ePUAP), za pomocą poczty elektronicznej oraz ustnie do protokołu. W przypadku zgłoszenia skargi lub wniosku za pomocą poczty elektronicznej, które nie zostały opatrzone podpisem elektronicznym lub nie zawierają imienia, nazwiska (nazwy) i adresu wnoszącego, pracownik NFZ za pomocą poczty elektronicznej występuje odpowiednio do skarżącego lub wnioskodawcy o uzupełnienie złożonej skargi bądź wniosku o te dane w terminie 7 dni. Termin do załatwienia skargi lub wniosku biegnie od dnia wpływu tego uzupełnienia do NFZ.

    Skargę można złożyć na realizację zadań przez pracowników oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia do dyrektora właściwego oddziału wojewódzkiego NFZ.

    Natomiast jeżeli masz zastrzeżenia do rozpatrzenia sprawy przez dyrektora oddziału wojewódzkiego NFZ albo pracownika Centrali NFZ, skieruj swoje pismo do Centrali NFZ.

  • Jeśli uważasz, że prawo do ochrony zdrowia nie jest realizowane w sposób Ciebie zadowalający, możesz także złożyć skargę do:
    • Biura Rzecznika Praw Pacjenta , np. w sytuacji naruszenia prawa do: poszanowania intymności i godności, informacji, świadczeń zdrowotnych, tajemnicy informacji, dokumentacji medycznej, zgłoszenia sprzeciwu wobec opinii albo orzeczenia lekarza, opieki duszpasterskiej
    • rzecznika odpowiedzialności zawodowej lekarzy przy okręgowej izbie lekarskiej, do której lekarz należy, np. w sytuacji zastrzeżeń do sposobu leczenia albo zachowania lekarzy Przejdź do serwisu Naczelnej Izby Lekarskiej
    • Rzecznika odpowiedzialności zawodowej pielęgniarek i położnych przy okręgowych izbach pielęgniarek i położnych, np. w sytuacji zastrzeżeń do sposobu postępowania albo zachowania pielęgniarki lub położnej
    • Urząd Ochrony Danych Osobowych , np. w sytuacji zastrzeżeń do zachowania poufności przechowywanej dokumentacji, jej zabezpieczenia przed zgubieniem czy kradzieżą.

    Skargi do wyżej wymienionych instytucji można składać na osoby lub instytucje współpracujące z NFZ lub działające na rynku całkowicie prywatnym.

  • Jeśli uważasz, że lekarz, pielęgniarka, inny profesjonalista medyczny lub kierownik placówki (niezależnie od tego, czy są związani umową z NFZ, czy nie) powinni odpowiedzieć karnie za uchybienia wobec Ciebie, możesz złożyć zawiadomienie do prokuratury. Odpowiedzialność karna grozi m.in. za niewłaściwe postępowanie medyczne, które prowadzi do zagrożenia utraty życia. Zawiadomienie może złożyć pacjent, jego spadkobierca lub przedstawiciel ustawowy.
  • Jeśli uważasz, że należy Ci się odszkodowanie lub zadośćuczynienie, możesz złożyć pozew do sądu cywilnego. Roszczenia możesz dochodzić zarówno od osoby, która Cię leczyła lub diagnozowała, jak i od placówki, w której była zatrudniona (lub pracowała na jej rzecz w innej formie).

Dochodzenie roszczeń za tzw. zdarzenia medyczne w szpitalu (takie zdarzenie to np. zakażenie pacjenta biologicznym czynnikiem chorobotwórczym, uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia pacjenta albo jego śmierć będące następstwem niezgodnego z aktualną wiedzą medyczną postępowania) umożliwiają również wojewódzkie komisje ds. orzekania o zdarzeniach medycznych. Komisje orzekają o wystąpieniu takiego zdarzenia, co umożliwia uzyskanie odszkodowania lub zadośćuczynienia w czasie dużo krótszym niż w przypadku sprawy sądowej. Kwoty uzyskane w postępowaniu przed komisją mogą być jednak niższe niż w postępowaniu przed sądem cywilnym.

Podstawa prawna

Opublikowano: 15.04.2019
Zmodyfikowano: 16.04.2019
Za informację odpowiada: Rzecznik Praw Pacjenta
Redakcja: CSIOZ