Program Profilaktyki Udarów

Starzenie się społeczeństwa wpływa na zwiększenie liczby zachorowań na udar mózgu. Jak można zmniejszyć ryzyko jego wystąpienia?

Udar to bezpośrednio zagrażający życiu lub zdrowiu stan, w którym dochodzi najczęściej albo do przerwania dostarczania krwi do części mózgu, i wówczas mówimy o udarze niedokrwiennym, albo następuje krwotok w mózgu – udar krwotoczny. Niezależnie od rodzaju objawy są podobne, a wynikają z niszczenia komórek mózgowych wskutek niedotlenienia.

Objawy udaru:

  • twarz: zmiany po jednej stronie twarzy, np. opuszczenie kącika ust, oka, niemożność uśmiechnięcia się, zastygnięcie jednej połowy twarzy, skrzywienie jednej strony twarzy
  • kończyny: osoba dotknięta udarem nie będzie w stanie podnieść obu ramion do góry jednocześnie z powodu ich osłabienia, brak czucia w kończynach po jednej stronie ciała, osłabienie kończyn po jednej stronie ciała
  • ciało: drętwienie jednej połowy ciała; zaburzenia czucia po jednej stronie ciała
  • mowa: bełkotanie, niemożność dokończenia zdania, mowa niewyraźna
  • chód i postawa: chwiejny chód – nawet jak u pijanego człowieka, zaburzenia równowagi
  • widzenie: zaburzenia widzenia, zwłaszcza ze strony jednego oka, podwójne widzenie
  • głowa: nagłe zawroty głowy z zaburzeniami utrzymania równowagi, z podwójnym widzeniem.

W razie wystąpienia choćby jednego z powyższych objawów należy natychmiast wezwać karetkę! Im szybciej zostanie udzielona profesjonalna pomoc, tym większe szanse chorego na przeżycie i zachowanie sprawności.

Czynniki zwiększające ryzyko wystąpienia udaru:

  • miażdżyca
  • nadciśnienie 
  • podwyższony cholesterol
  • migotanie przedsionków
  • cukrzyca
  • palenie tytoniu
  • nadużywanie alkoholu
  • mała aktywność fizyczna.

Zmniejszasz ryzyko udaru, jeśli:

  • leczysz zgodnie z zaleceniami lekarza nadciśnienie, cukrzycę, hipercholesterolemię i inne choroby układu krążenia i metaboliczne
  • nie palisz
  • nie nadużywasz alkoholu
  • stosujesz zdrową dietę
  • masz prawidłową masę ciała
  • masz dużo ruchu.

Dla tych, którzy są bardziej narażeni na udar, został opracowany Ogólnopolski Program Profilaktyki Chorób Naczyń Mózgowych.

Czy program jest dla Ciebie?

Tak, jeśli:

  • masz 40–65 lat
  • szczególnie jeśli
    • palisz papierosy
    • nadużywasz alkoholu
    • masz otyłość brzuszną
  • stwierdzono u Ciebie:
    • nadciśnienie tętnicze
    • cukrzycę
    • migotanie przedsionków
    • bezobjawowe zwężenie tętnic szyjnych
    • zaburzenia gospodarki lipidowej.

Kto i gdzie realizuje program?

Realizatorami programu są:

Gdzie się zgłosić?

Żeby wziąć udział w programie, wystarczy, że zgłosisz taki zamiar w przychodni (u lekarza POZ) biorącej udział w realizacji programu profilaktycznego. Pod poniższymi linkami znajdziesz informacje o programie, informacja o placówkach biorących w nim udział będzie tam na bieżąco aktualizowana.

Co Cię czeka w ramach programu?

Konsultacje medyczne i badania diagnostyczne wydaje lekarz. To lekarz na podstawie stanu zdrowia pacjenta kieruje go na badania w ramach odpowiedniego pakietu.

Pakiet podstawowy – konsultacja lekarza POZ:

  • ocena ryzyka na podstawie specjalnego kwestionariusza
  • wywiad
  • standardowe badanie ogólne, internistyczne.

Pakiet rozszerzony – badania laboratoryjne i konsultacja lekarza POZ:

  • wykonanie EKG spoczynkowego
  • pomiar glikemii (przygodnej za pomocą glukometru)
  • badanie lipidogramu (pełny lipidogram, który obejmuje stężenie cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL, cholesterolu HDL oraz trójglicerydów)
  • wizyta konsultacyjna (końcowa) w celu przekazania i omówienia wyników badań, informacje dotyczące czynników ryzyka oraz zalecanych metod modyfikacji postępowania oraz ewentualne skierowanie do dalszej, pogłębionej diagnostyki (w przypadku stwierdzenia niepokojących wyników ww. badań, a w szczególności zaburzeń rytmu serca w EKG spoczynkowym, stwierdzenia szmerów podczas osłuchowej oceny tętnic szyjnych).

Pakiet pogłębiony – kompleksowa diagnostyka pacjenta z objawami przemijającego krążenia mózgowego (TIA) realizowana przez AOS w trybie pilnym (48–72 godz.) (bez uwzględniania badań wykonanych już na wcześniejszym etapie programu):

Wizyta nr 1: badanie naurologiczne obejmujące ocenę:

  • stanu świadomości, orientacji auto- i allopsychicznej
  • obecności objawów oponowych, nerwów czaszkowych
  • siły i napięcia mięśniowego w kończynach górnych i dolnych, odruchów ścięgnistych i okostnowych
  • obecności objawów patologicznych, czucia głębokiego i powierzchownego, prób móżdżkowych, chodu.

Wizyta nr 2:

  • badanie morfologii krwi (krwi obwodowej z rozmazem)
  • badanie EKG metodą Holtera
  • badanie ultrasonograficzne tętnic domózgowych
  • badanie ECHO serca
  • badanie neuroobrazujące – TK mózgu (bez „kontrastu”)
  • wizyta konsultacyjna w celu przekazania i omówienia wyników ww. badań.

Pakiet pogłębiony – kompleksowa diagnostyka pacjenta z objawami przemijającego krążenia mózgowego (TIA) realizowana przez AOS w trybie pilnym (48–72 godz.) (z uwzględnieniem badań niewykonanych na wcześniejszym etapie programu):

Wizyta nr 1: badanie naurologiczne obejmujące ocenę:

  • stanu świadomości, orientacji auto- i allopsychicznej
  • obecności objawów oponowych, nerwów czaszkowych, siły i napięcia mięśniowego w kończynach górnych i dolnych, odruchów ścięgnistych i okostnowych
  • obecności objawów patologicznych, czucia głębokiego i powierzchownego, prób móżdżkowych, chodu.

Wizyta nr 2:

  • wykonanie EKG spoczynkowego
  • pomiar glikemii
  • badanie lipidogramu
  • badanie morfologii krwi (krwi obwodowej z rozmazem)
  • badanie EKG metodą Holtera
  • badanie ultrasonograficzne tętnic domózgowych
  • badanie ECHO serca
  • badanie neuroobrazujące – TK mózgu (bez „kontrastu”)
  • wizyta konsultacyjna w celu przekazania i omówienia wyników ww. badań.

Co przygotować?

Na wizytę przyjdź z dowodem osobistym.

Co zyskasz?

W ramach programu zyskasz konsultacje lekarskie i wyniki ww. badań. Jeżeli zostanie u Ciebie rozpoznana choroba, otrzymasz skierowanie na dalsze leczenie. Jeśli nie – Twój udział w programie zakończy się przekazaniem informacji oraz wskazówek o profilaktyce.

Szczegółowe informacje o programie

Głównym założeniem programu jest edukacja społeczeństwa na temat udarów oraz badania przesiewowe, które pozwalają zwiększyć szanse pacjentów na powrót do sprawności.

Przeczytaj więcej o programie profilaktyki udarów (PDF 1,22 MB)

Podstawa prawna

Ustawa z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014–2020 (Dz.U. 2018 poz. 1431).