Lista oczekujących, czyli o co chodzi z kolejkami
Na całym świecie zapotrzebowanie na pomoc medyczną jest większe niż możliwości danego systemu opieki zdrowotnej – stąd biorą się kolejki
W Polsce każda placówka medyczna, która ma kontrakt z Narodowym Funduszem Zdrowia, ma obowiązek prowadzenia list oczekujących. O kolejności przyjęcia decyduje przede wszystkim stan zdrowia. Możesz wpisać się tylko na jedną listę oczekujących u jednego świadczeniodawcy. W wyborze placówki leczniczej nie obowiązuje rejonizacja. Gdy jesteś już pacjentem, kolejne wizyty są wyznaczane zgodnie z planem leczenia bądź diagnozowania.
Kiedy zapisujesz się do lekarza, na badanie, do szpitala, na rehabilitację, to wybrana placówka medyczna powinna Cię poinformować o najbliższym możliwym terminie przyjęcia (jeśli nie może Cię przyjąć w dniu zgłoszenia).
Sprawdź terminy leczenia w poradniach i szpitalach
Przypadki pilne mają pierwszeństwo przed osobami, które zgłosiły się wcześniej, ale ich stan jest stabilny.
Listy oczekujących
- Jeśli nie możesz się stawić w wyznaczonym terminie lub rezygnujesz z wizyty, poinformuj o tym poradnię w możliwie najkrótszym terminie.
- Jeśli w ustalonym terminie nie zgłosisz się na wizytę i nie powiadomisz o jej odwołaniu, to placówka może Cię skreślić z listy oczekujących, chyba że podasz istotne przyczyny, które to spowodowały.
- Jeżeli chcesz, żeby placówka przywróciła Cię na listę oczekujących, musisz złożyć wniosek o przywrócenie oraz podać powód niezgłoszenia się w terminie. Masz na to 7 dni od dnia ustania przyczyny niezgłoszenia się na ustalony termin udzielenia świadczenia.
Ważne! Jeśli czekasz na wizytę, ale Twój stan zdrowia pogarsza się, skontaktuj się z poradnią. Lekarz może wówczas podjąć decyzję o zmianie kategorii medycznej i wyznaczyć nowy, wcześniejszy termin.
Prawo do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej poza kolejnością
Korzystanie poza kolejnością ze świadczeń opieki zdrowotnej oznacza, że pacjent, któremu przysługuje to prawo powinien otrzymać świadczenie:
- poza kolejnością przyjęć wynikającą z prowadzonej przez świadczeniodawcę listy oczekujących
albo
- w przypadku świadczeń objętych centralną elektroniczną rejestracją – poza kolejnością wynikającą z harmonogramu przyjęć.
Świadczeniodawca powinien udzielić świadczenia w dniu zgłoszenia, a w przypadku gdy nie jest to możliwe – wyznaczyć inny termin poza kolejnością przyjęć wynikającą z prowadzonej przez niego listy oczekujących, lub harmonogramu przyjęć w przypadku świadczeń objętych centralną elektroniczną rejestracją.
Maksymalny czas, w jakim świadczenie ma być udzielone określono wyłącznie w odniesieniu do świadczeń z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. Świadczenia te nie mogą być udzielone w terminie późniejszym niż w ciągu 7 dni roboczych od dnia zgłoszenia.
Świadczenia z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej to te świadczenia, które są wymienione w przepisach wykonawczych, określających ten zakres, czyli świadczenia ujęte w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 357, z późn. zm.).
Obowiązek wyznaczenia terminu w ciągu 7 dni nie dotyczy świadczeń udzielanych w warunkach ambulatoryjnych z innych zakresów świadczeń, określonych w poszczególnych rozporządzeniach określających świadczenia gwarantowane z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień (poradni , rehabilitacji leczniczej (w tym świadczeń poradni rehabilitacyjnej czy zabiegów fizjoterapii), leczenia stomatologicznego (poradni stomatologicznej) czy opieki paliatywnej i hospicyjnej (poradni medycyny paliatywnej)
Prawo uzyskania terminu poza kolejnością przyjęć odnosi się tylko do ustalania pierwszego terminu udzielenia świadczenia, tj. przypadku, gdy pacjent zgłasza się do danego świadczeniodawcy po raz pierwszy.
W przypadku kolejnych świadczeń pacjent wpisywany jest do harmonogramu przyjęć jako osoba kontynuująca leczenie a na terminy kolejnych świadczeń wpływ powinny mieć wyłącznie wskazania medyczne, które są podstawą ustalenia planu leczenia.
Prawo do korzystania ze świadczeń poza kolejnością nie obejmuje prawa do obsłużenia w rejestracji poza kolejnością ani wejścia do gabinetu przed innymi pacjentami (w tym zakresie obowiązują wyznaczone każdemu pacjentowi godziny przyjęcia).
Zakres prawa poza kolejnością
Prawo do korzystania poza kolejnością dotyczy wszystkich świadczeń opieki zdrowotnej. Wyjątkiem jest udzielanie świadczeń w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego, w przypadku których zasady ustalania kolejności zostały określone odrębnie.
Każdy pacjent trafiający do szpitalnego oddziału ratunkowego niezwłocznie jest poddawany ocenie i przydzielany jest do jednej z kategorii zróżnicowanych pod kątem stopnia pilności udzielenia świadczeń opieki zdrowotnej, wynikającej z aktualnego poziomu zagrożenia jego życia. W związku z powyższym w przypadku świadczeń szpitalnego oddziału ratunkowego nie można powoływać się na szczególne uprawnienia wynikające z posiadania prawa do korzystania ze świadczeń poza kolejnością.
Szczególne uprawnienia, czyli kto może być przyjęty poza kolejnością
Niektóre grupy pacjentów mają szczególne uprawnienia, które dają im prawo do przyjęcia poza kolejnością, choć nadal najistotniejsza zasada przy określeniu kolejności to stan zdrowia. Osoby ze szczególnymi uprawnieniami to:
- kobiety w ciąży,
- osoby do ukończenia 18 roku życia posiadające zaświadczenie stwierdzające ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu (zgodnie z ustawą „Za Życiem”),
- osoby posiadające orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności lub jego odpowiednik,
- osoby posiadające orzeczenie o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji,
- osoby posiadające tytuł Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi lub Zasłużonego Dawcy Przeszczepu,
- inwalidzi wojenni i wojskowi,
- kombatanci,
- uprawnieni żołnierze i pracownicy, w zakresie leczenia urazów i chorób nabytych podczas wykonywania zadań poza granicami państwa,
- weterani poszkodowani w zakresie leczenia urazów i chorób nabytych podczas wykonywania zadań poza granicami państwa,
- działacze opozycji antykomunistycznej,
- osoby represjonowane z powodów politycznych,
- osoby deportowane do pracy przymusowej,
- osoby, którym przyznano świadczenie kompensacyjne z tytułu szkód wynikających ze zdarzeń medycznych, legitymujące się zaświadczeniem, o którym mowa w art. 67zb ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta - przez okres wskazany w tym zaświadczeniu, nie dłużej niż 5 lat od dnia wydania zaświadczenia.
Ponadto prawo do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej poza kolejnością, ale tylko w przypadku korzystania ze świadczeń w podmiotach leczniczych, dla których podmiotem tworzącym jest Minister Obrony Narodowej, oraz przez niego nadzorowanych mają:
- żołnierze pełniący terytorialną służbę wojskową, o którym mowa w art. 325 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny,
- żołnierze zawodowi, o którym mowa w art. 287 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny.
Osoby uprawnione korzystają ze świadczeń opieki zdrowotnej po okazaniu właściwego dokumentu potwierdzającego uprawnienia.
Podstawa prawna
- Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych ( Dz. U. z 2025 r. poz. 1461, z późn. zm. )
- Ustawa z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem” ( Dz. U. z 2024 poz. 1829, z późn. zm. )
- Ustawa z dnia 1 lipca 2005 r. o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów ( Dz. U. 2023 poz. 1185 )
- Ustawa z dnia 9 maja 2018 r. o szczególnych rozwiązaniach wspierających osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności ( Dz. U. 2018 poz. 932 )
- Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta ( Dz. U. 2024 poz. 581 )