Atopowe zapalenie skóry (AZS) – co jeść?

AZS, czyli atopowe zapalenie skóry to przewlekła, nawracająca niezakaźna choroba zapalna skóry. Występuje często u dzieci przed okresem dojrzewania. Pierwsze symptomy mogą pojawić się już we wczesnym dzieciństwie. U ponad 85% osób chorych pierwsze objawy pojawiają się do 5 roku życia. Chorują na nią również dorośli.

AZS wymaga długotrwałego leczenia. Objawy choroby mogą utrzymywać się przez całe życie, nasilając się w okresach zaostrzeń i słabnąc w czasie remisji. Czasami AZS jest mylone z innymi chorobami. Podobne objawy mogą być spowodowane np. przez łojotokowe zapalenie skóry (ŁZS).

Jakie są przyczyny AZS

Nie ma jednoznacznej odpowiedzi, skąd pochodzi AZS. Na wystąpienie i rozwój choroby może wpływać bardzo wiele czynników. Bezpośrednią przyczyną AZS jest naturalne uszkodzenie bariery naskórka, na które mają wpływ czynniki:

• genetyczne – jest duże prawdopodobieństwo zachorowania, jeśli AZS wystąpiło w najbliższej rodzinie
• immunologiczne – np. alergie zarówno pokarmowe, jak wziewne oraz nadwrażliwość na substancje chemiczne w kosmetykach, środkach czystości, powietrzu
• środowiskowe – zanieczyszczenia, klimat
• stres. 

Jak objawia się AZS

O AZS mogą świadczyć takie objawy, jak:

• zaczerwienienie
• silny świąd i suchość skóry 
• zapalne wypryski
• swędzące ranki
• złuszczanie się skóry i zmiany liszajowate – w ostrej fazie choroby.

W ciężkich przypadkach zmiany mogą obejmować całe ciało, ale najczęściej występują:

• w zgięciach łokciowych i kolanowych
• na twarzy i szyi, płatkach usznych
• na owłosionej skórze głowy
• po wewnętrznej stronie kończyn
• na grzbietach rąk i stóp.

Co może nasilić objawy

AZS może mieć różny przebieg. Występują okresy wyciszenia i zaostrzenia choroby, które mogą być wynikiem:

• silnego stresu
• nadwagi i otyłości
• niekorzystnych czynników klimatycznych, zanieczyszczenia powietrza
• dotyku szorstkich tkanin noszonych blisko skóry
• używania drażniących, perfumowanych preparatów do higieny skóry
• stosowania używek.

Przechodzenie AZS ma indywidualny charakter. Okres i przebieg nasilenia objawów może zależeć od wielu czynników, takich jak:

• stopnień zaawansowania schorzenia
• współistniejące nietolerancje i alergie
• zdolności obronne układu odpornościowego.

Czy dieta może pomóc w chorobie

Jeśli masz zdiagnozowane AZS, poradź się dietetyka i lekarza, jaką dietę najlepiej stosować. Powinna być dobrana indywidualnie. Obserwuj, jak Twój organizm reaguje na zjedzone produkty. Szczególnie zwracaj uwagę na reakcje, gdy zjesz:

• orzechy (zwłaszcza ziemne i laskowe)
• ryby i owoce morza
• jaja
• białka mleka krowiego
• produkty na bazie soi
• produkty pszenne.

Jeśli po zjedzeniu jakiegoś produktu zauważysz, że objawy AZS się nasiliły, skonsultuj się z lekarzem alergologiem. Lekarz zbada Cię i jeśli będzie taka potrzeba, zleci testy alergologiczne. Może w wyniku testów lekarz zaproponuje Ci wyeliminowanie jakiegoś składnika z diety.

Jakie produkty mogą pomóc w leczeniu AZS

W atopowym zapaleniu skóry bardzo ważne jest dostosowanie diety do potrzeb i stanu chorego. Pozwoli to:

• złagodzić objawy i znacznie poprawić stan Twojej skóry
• odbudować barierę ochronną naskórka
• zahamować stany zapalne
• wesprzeć układ odpornościowy.

Składniki, które mogą Ci pomóc w walce z AZS to przede wszystkim:

• nienasycone kwasy tłuszczowe, a w szczególności kwasy tłuszczowe omega-3 – znajdziesz je przede wszystkim w tłustych rybach morskich pochodzących z bezpiecznego źródła (np. śledź, łosoś, makrela, halibut), oleju lnianym, oliwie z oliwek, nasionach słonecznika, siemieniu lnianym, pestkach dyni, orzechach włoskich i migdałach
  • wykazują silne działanie przeciwzapalne, poprawiają nawilżenie i elastyczność skóry, wspomagają przywracanie funkcji ochronnych skóry
• naturalne antyoksydanty, które znajdziesz w świeżych, sezonowych warzywach i owocach, a w zwłaszcza w owocach jagodowych, cytrusach, a także zielonych i pomarańczowych warzywach
  • hamują stany zapalne organizmu wywołane przez szkodliwe wolne rodniki, wpływają na poprawę stanu skóry, wzmacniają układ odpornościowy organizmu
• witamina D, której źródłem są przede wszystkim ryby morskie, a także żółtka jaj, mleko
  • silnie wpływa na kształtowanie systemu odpornościowego, a tym samym zmniejsza podatność skóry na szkodliwe czynniki zewnętrzne i drobnoustroje – szczególnie niebezpieczny jest niedobór tej witaminy, dlatego skonsultuj z lekarzem jej ewentualną suplementację
• prebiotyki (rozpuszczalne w wodzie frakcje błonnika pokarmowego), które znajdziesz w czosnku, szparagach, cebuli, cykorii, pomidorze
  • wspierają zachowanie równowagi mikroflory bakteryjnej jelit, wzmacniając tym samym barierę ochronną skóry
• probiotyki, których źródłem są fermentowane produkty mleczne (kefir, maślanka, jogurt naturalny)
  • dostarczają cennych bakterii probiotycznych, wspomagających pracę jelit i układu odpornościowego – warto włączyć je do diety, jedząc odpowiednie produkty, a ewentualna suplementacja powinna być zawsze konsultowana z lekarzem.

Czego lepiej unikać

Niektóre produkty najczęściej powodują zaostrzenie objawów AZS – zwłaszcza przy ich regularnym jedzeniu.

Unikaj przede wszystkim:

• dużych ilości cukru – ciast, batonów, cukierków, słodzonych napojów, dosładzanych płatków śniadaniowych
• żywności przetworzonej – fast foodów, przekąsek typu chipsy, paluszki, dań typu instant
• żywności bogatej w prozapalne nasycone kwasy tłuszczowe – tłustych mięs, wędlin, tłustych serów, śmietanki, masła, smalcu
• dużych ilości produktów pszennych – produktów z mąki pszennej, produktów cukierniczych.