Dieta pomaga w chorobie refluksowej przełyku

Refluks to potoczna nazwa choroby refluksowej przełyku. Należy do jednej z najczęściej występujących chorób przewodu pokarmowego. Zapobiegaj jego powstaniu i powikłaniom.

Przyczyny choroby

Refluks może wynikać z wielu powodów, jak np.:

• przepuklina przełyku
• zaburzenia opróżniania żołądka
• zaburzenia funkcjonowania dolnego zwieracza przełyku
• stosowanie niektórych leków, np. doustnych środków antykoncepcyjnych, środków przyjmowanych w chorobach serca, nadciśnieniu tętniczym
• występowanie niektórych chorób przewlekłych – cukrzycy, twardziny, zaburzeń hormonalnych
• otyłość
• nieprawidłowa dieta
• zaburzenia snu
• palenie papierosów
• nadużywanie alkoholu
• stres
• siedzący tryb życia
• intensywny wysiłek fizyczny.

Na czym polega choroba

Podczas połykania rozkurcza się mięsień położony między przełykiem a żołądkiem – tzw. dolny zwieracz przełyku. Dzięki temu pokarm przechodzi do żołądka. Następnie ten mięsień szybko się kurczy – co zapobiega wracaniu pokarmu i soku żołądkowego do przełyku. Tak wygląda to u zdrowej osoby. Jeśli jednak dolny zwieracz przełyku nie działa prawidłowo, część soku żołądkowego cofa się i powoduje zaburzenia. Wynikać to może z niewydolności zwieracza przełyku lub jego nieprawidłowego kurczenia się.

Choroba może mieć postać:

• nienadżerkową – bez zmian zapalnych w przełyku (występuje częściej)
• refluksowego zapalenia przełyku – z nadżerkami (uszkodzeniami) w błonie śluzowej przełyku.

U chorego na refluks treści żołądka są nieprawidłowo zrzucane do przełyku i w wyniku tego procesu połknięty pokarm wraca wraz z kwasem solnym i enzymami trawiennymi.  Powoduje to podrażnienie, wywołuje nieprzyjemne objawy, jak:

• zgaga, pieczenie za mostkiem
• puste, kwaśne odbijanie
• uczucie cofania się kwaśnej treści żołądkowej do przełyku, a nawet do jamy ustnej
• bóle górnej części brzucha.

Możesz też mieć mniej typowe, choć częste objawy, jak np.:

• nadżerki zębów – zęby mogą utracić prawidłową strukturę przez drażnienie kwaśną treścią żołądkową
• poranną chrypę
• ból w klatce piersiowej
• suchy kaszel lub świszczący oddech
• uczucie „klusek” w gardle
• nawracające zapalenie ucha środkowego.
• Jeśli odczuwasz podobne dolegliwości, skonsultuj się z lekarzem.

Możesz nie odczuwać objawów albo nie są one tak wyraźne, jednak lekarz może wykryć tę chorobę podczas badania i wywiadu.

Stosuj się do zaleceń lekarza, aby uniknąć rozwoju choroby i jej powikłań.

Powikłania choroby refluksowej przełyku

Zaniedbanie choroby może mieć poważne konsekwencje. W wyniku cofania się treści żołądkowej z kwasami trawiennymi i enzymami trawiennymi następuje podrażnienie przełyku. Jeśli choroba refluksowa nie jest leczona, może to doprowadzić do:

• zwężenia przełyku uniemożliwiającego połykanie pokarmów
• przełyku Baretta, który polega na powstaniu nieprawidłowej tkanki (nabłonka) w przełyku – jest to stan przedrakowy
• raka przełyku.

Jak rozpoznać i leczyć chorobę

Chorobę diagnozuje lekarz na podstawie wywiadu zdrowotnego i oceny typowych objawów. Lekarz może również zalecić Ci pogłębioną diagnostykę i wykonanie specjalistycznych badań, np. gastroskopii.  Jest to badanie endoskopowe – giętki aparat wsuwa się do gardła, potem do przełyku, żołądka i dwunastnicy. Pozwala na pobranie wycinków do dalszych badań.

Choroba refluksowa przełyku jest przewlekła i jej leczenie często trwa przez całe życie.

W leczeniu choroby ważna jest zmiana stylu życia i przyjmowanie leków. Lekarz w określonych przypadkach może zalecić leczenie chirurgiczne. Jeśli objawy powracają, nie lekceważ ich. Zgłoś się po poradę do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej (POZ).

Jak żyć z chorobą

Jeśli masz zdiagnozowaną chorobę refluksową przełyku, najlepiej zmień styl życia. Zrób to oprócz tradycyjnego leczenia i przyjmowania środków farmakologicznych, zaleconych przez lekarza.

• Zadbaj o prawidłową masę ciała.
• Unieś wezgłowie łóżka w trakcie leżenia, snu. Nie leż „na płasko”.
• Staraj się unikać pozycji leżącej, schylania i wysiłku fizycznego bezpośrednio, a najlepiej do około 3 godzin po posiłku.
• Jeśli odpoczywasz w pozycji leżącej, to staraj się leżeć na lewym boku. Pozycja na prawym boku sprzyja przemieszczaniu się treści żołądka do przełyku.
• Ostatni posiłek zjedz najpóźniej 3 godziny przed snem.
• Unikaj noszenia obcisłych ubrań.
• Unikaj alkoholu.
• Nie pal papierosów.
• Wprowadź umiarkowaną, regularną aktywność fizyczną, np. spacery, jogging, pływanie rekreacyjne. Pamiętaj o unikaniu aktywności fizycznej wymagającej częstego schylania się. 

Dieta w chorobie refluksowej przełyku

Objawy choroby często pojawiają się po posiłkach. Stosowanie odpowiedniej diety wspomaga terapię choroby: 

• jedz 3-5 posiłków dziennie – w zależności od samopoczucia i występowania objawów, może być konieczna zmiana liczby posiłków
• zadbaj o regularność posiłków i nie pomijaj śniadań – nieregularne posiłki mogą zwiększyć ryzyko pojawienia się objawów
• staraj się jeść mniejsze porcje – większe posiłki mogą wywołać i wydłużyć czas trwania objawów
• posiłki jedz powoli, w spokojnej atmosferze – unikniesz połykania nadmiernej ilości powietrza i zmniejszysz ryzyko pojawienia się dolegliwości
• unikaj bardzo gorących posiłków i napoi – podrażniają przełyk
• nie popijaj w trakcie i bezpośrednio po posiłkach – zwiększa to objętość żołądka i podwyższa jego ciśnienie. Sprzyja to nasileniu objawów refluksu. Pij wodę między posiłkami. 

Jakie jedzenie sprzyja refluksowi

Niektóre produkty częściej wywołują objawy i dolegliwości choroby refluksowej przełyku. Są to m.in.: 

• tłuste, smażone, kwaśne, pikantne potrawy i produkty spożywcze
• sok pomarańczowy i grejpfrutowy
• pomidory i przetwory pomidorowe
• produkty cukiernicze i czekoladowe
• kawa
• napoje i produkty z dodatkiem mięty, takie jak miętowa guma do żucia
• napoje gazowane
• alkohol.

Każdy reaguje inaczej i w Twoim przypadku. Objawy mogą wywoływać różne produkty. Dlatego dieta powinna być dobierana indywidualnie.

Poznaj zasady diety zalecanej w chorobie refluksowej.

Dieta nie wymaga eliminacji wszystkich wymienionych produktów – co u jednej osoby wywołuje objawy, u innej nie musi. Np. obrany pomidor Tobie może nie zaszkodzić i nie musisz go unikać. Sprawdź, jak reagujesz na poszczególne potrawy.

Zapisuj, po których produktach występują lub nasilają się objawy choroby – skorzystaj z dzienniczka żywieniowego  dostępnego na portalu Diety NFZ (po zalogowaniu).

Wykluczenie jakichkolwiek produktów skonsultuj z dietetykiem lub lekarzem. 

Poznaj Zalecenia żywieniowe w chorobie refluksowej przełyku Instytutu Zdrowia Publicznego PZH – Państwowego Instytutu Badawczego.